Kozy i Pacanów – początki niezwykłej współpracy między gminami
Czy istnieje bardziej oczywisty duet do współpracy niż Gmina Kozy i Miasto Pacanów? Te dwie miejscowości połączone są słynną frazą z bajki o Koziołku Matołku – „W Pacanowie kozy kują” – która w symboliczny sposób zbliża Kozy i Pacanów już od pokoleń. Nic dziwnego, że na bazie tego literackiego skojarzenia narodziła się inicjatywa partnerstwa. Poniższy artykuł przedstawia chronologię wydarzeń, które doprowadziły do zacieśnienia współpracy i podpisania porozumienia między gminami w 2025 roku – od pierwszych wizyt delegacji, przez wymianę symbolicznych uchwał, aż po wspólne plany na przyszłość.
Tajemnicza przesyłka z Kóz do Pacanowa
Początkiem współpracy Gminy Kozy z Miastem i Gminą Pacanów nie było oficjalne spotkanie ani podpisy dokumentów, lecz list i symboliczna przesyłka.
W 2024 roku Wójt Gminy Kozy Jacek Kaliński skierował do Burmistrza Pacanowa Krzysztofa Eliasza list z propozycją nawiązania partnerstwa między gminami. W piśmie przedstawił Kozy jako wyjątkową gminę położoną u stóp Beskidu Małego, z bogatą historią i dużym potencjałem turystycznym. Kluczowym elementem zaproszenia było nawiązanie do wspólnego symbolu – legendarnych słów: „w Pacanowie kozy kują”.
Wójt zaproponował, by ten bajkowy motyw stał się podstawą wspólnej promocji, działań kulturalnych, edukacyjnych i turystycznych oraz budowy rozpoznawalnej marki współpracy.
Do listu dołączono upominki z Kóz: Szlak Koziańskich Ciekawostek, gminne gadżety oraz maskotkę – Kózkę Marcelinkę. Ten serdeczny gest stał się pierwszym krokiem ku partnerstwu i zaproszeniem do dalszego dialogu.
Tak rozpoczęła się historia, która w kolejnych miesiącach przerodziła się w wizyty delegacji, wspólne wydarzenia i oficjalne porozumienie między Kozy i Pacanowem.
Pierwsze spotkanie w Pacanowie (listopad 2024)
Wszystko zaczęło się jesienią 2024 roku. 13 listopada 2024 r. delegacja z Gminy Kozy na czele z Wójtem Jackiem Kalińskim pojechała z wizytą do Pacanowa. Na miejscu przywitał ich Burmistrz Miasta i Gminy Pacanów Krzysztof Eliasz wraz z pracownikami urzędu oraz Dyrektor Europejskiego Centrum Bajki, Aleksandrą Stachniak. Było to spotkanie inicjujące rozmowy o partnerstwie – omówiono pomysły na wspólne inicjatywy promujące turystykę, wymianę doświadczeń oraz rozwój infrastruktury turystycznej obu gmin. Goście z Kóz mieli okazję nie tylko wysłuchać opowieści o Pacanowie, lecz także osobiście doświadczyć jego magii. Zwiedzili słynne Europejskie Centrum Bajki im. Koziołka Matołka – interaktywne muzeum bajki, gdzie czekały na nich m.in. wystawy poświęcone legendarnemu koziołkowi, edukacyjne labirynty, mini zoo ze zwierzętami, grota solna oraz wiele innych atrakcji. Wizyta w Bistro u Koziołka była przysłowiową wisienką na torcie, dopełniającą bajkowego klimatu Pacanowa.
Wójt Gminy Kozy Jacek Kaliński (z prawej) oraz Burmistrz Pacanowa Krzysztof Eliasz (z lewej) podczas pierwszego spotkania, na którym zainicjowano rozmowy o współpracy.
Pierwsze spotkanie przebiegło w bardzo przyjaznej atmosferze. Wójt Gminy Kozy zaproponował już wtedy szereg działań promujących wzajemne relacje i zwiększających rozpoznawalność obu miejscowości. Pojawiły się pomysły na organizację konkursów dla dzieci nawiązujących do wspólnego dziedzictwa, a także wakacyjnych wyzwań zachęcających mieszkańców do odwiedzenia zarówno Kóz, jak i Pacanowa. Obie strony dostrzegły, że unikatowe połączenie Koziołka Matołka z Pacanowem i motywu „kóz” w tożsamości Gminy Kozy stwarza doskonałą podstawę do budowania ciekawej współpracy. Już na tym etapie padła deklaracja, że Kozy i Pacanów będą rozwijać przyjaźń na wielu płaszczyznach – od samorządowej wymiany doświadczeń po wspólne wydarzenia kulturalne. Pierwszy krok ku partnerstwu został zatem wykonany.
Rewizyta Pacanowa w Kozach (listopad 2024)
Wkrótce doszło do rewizyty – pod koniec listopada 2024 r. delegacja z Pacanowa przyjechała z odwiedzinami do Gminy Kozy. Do Kóz zawitała dyrektor Centrum Bajki w Pacanowie - Aleksandra Stachniak wraz ze swoimi współpracownicami, a towarzyszyła im wyjątkowa postać – sam Koziołek Matołek we własnej osobie (oczywiście w formie barwnej maskotki). Już od progu Urzędu Gminy Kozy Koziołek skradł serca wszystkich – zaskoczeni pracownicy urzędu, domu kultury i biblioteki z uśmiechem witali sympatycznego bohatera bajki.
Goście z Pacanowa spotkali się z Wójtem Kóz w jego gabinecie, gdzie w luźnej atmosferze poznawali ciekawostki o historii i teraźniejszości naszej gminy. Koziołek Matołek z zaciekawieniem rozglądał się po urzędzie – największe wrażenie zrobiły na nim dekoracje w holu, gdzie eksponowane były figury kóz wykonane z materiałów recyklingowych. Bajkowy gość nie omieszkał nawet spróbować swoich sił na stanowisku pracy – z uśmiechem przysiadł przy biurku podawczym, czym rozbawił pracowników. Po wizycie w urzędzie delegacja udała się na krótki spacer po Kozach, aby pokazać przybyszom nasze lokalne atrakcje. Nie mogło zabraknąć pamiątkowego zdjęcia przy słynnym pomniku kóz w centrum miejscowości oraz spaceru pod zabytkowym platanem, jednym z symboli Kóz. Goście zwiedzili również zabytkowy Pałac Czeczów, a w Gminnej Bibliotece Publicznej Koziołek od razu wypatrzył na półce książkę „120 przygód Koziołka Matołka” – z ogromnym sentymentem wspominał swoje literackie podróże, wywołując uśmiechy na twarzach zebranych. W Izbie Historycznej nasz gość z bajki z zapałem mielił ziarno na starym żarnie, oglądał tradycyjny koziański strój ludowy (tzw. jaklę) oraz zabytkowe drzwi dawnego drewnianego kościoła. Na koniec dnia Koziołek wziął nawet udział w krótkich warsztatach tanecznych z zespołem lokalnego domu kultury – choć jego taneczne kroki wymagały jeszcze wprawy, zdobył aplauz uczestniczek i obiecał podszkolić swój układ przed kolejnym spotkaniem.
Ta serdeczna rewizyta nie tylko umocniła nawiązane więzi, ale też przyniosła kolejne pomysły na wspólne projekty. W rozmowach przewijały się inicjatywy służące promocji lokalnego dziedzictwa, organizacji wspólnych konkursów i wydarzeń dla dzieci, a także planom w obszarze kultury i turystyki. Już wtedy stało się jasne, że połączenie sił Kóz i Pacanowa otwiera wiele możliwości – od wspólnego promowania atrakcji turystycznych po wymianę kulturalną i edukacyjną. Przyjaźń obu gmin nabierała tempa i „wiatru w żagle”, a kolejne miesiące miały przekuć te plany w konkretne działania.
Pacanów przyjeżdża do Kóz – rewizyta, która umocniła partnerstwo ( 2025)
Kolejnym ważnym krokiem w budowaniu współpracy było przybycie delegacji Miasta i Gminy Pacanów do Kóz w kwietniu 2025 roku. Naszą gminę odwiedzili Burmistrz Pacanowa Krzysztof Eliasz, Przewodniczący Rady Miejskiej Artur Czuba, Skarbnik Dorota Adamczyk oraz Dyrektor Europejskiego Centrum Bajki Aleksandra Stachniak.
Spotkanie w Kozach było nie tylko serdecznym rewanżem za wcześniejszą wizytę naszej delegacji w Pacanowie, ale przede wszystkim okazją do poznania potencjału i charakteru naszej gminy. Gościom zaprezentowaliśmy nowoczesną halę sportową przy Szkole Podstawowej nr 2, Centrum Sportowo-Widowiskowe z basenem oraz nowo oddany budynek przedszkola. Obowiązkowym punktem programu był również Zespół Pałacowo-Parkowy Pałacu Czeczów – historyczna wizytówka Kóz.
Na zakończenie przygotowaliśmy dla naszych gości niespodziankę – wycieczkę do kamieniołomu górującego nad miejscowością. To właśnie tam, w scenerii jednego z najbardziej charakterystycznych miejsc gminy, rozmowy o współpracy nabrały jeszcze bardziej symbolicznego wymiaru.
Radni gmin za współpracą
Na początku 2025 roku podjęto kroki, by przypieczętować nawiązaną współpracę. Zgodnie z wymogami prawnymi, obie gminy musiały przyjąć oficjalne uchwały wyrażające wolę partnerstwa. I tak, Rada Gminy Kozy 22 maja 2025 r. jednogłośnie przyjęła uchwałę wyrażającą zgodę na zawarcie porozumienia o współpracy z Gminą Pacanów. Analogiczną uchwałę podjęła Rada Miejska Pacanowa – było to formalne potwierdzenie przyjaźni na szczeblu samorządowym. Dokumenty te przygotowały grunt pod oficjalne podpisanie umowy partnerskiej.
Równolegle trwały prace nad zarysem wspólnych projektów. Obie strony wskazały priorytetowe obszary współdziałania, takie jak edukacja, kultura, turystyka i sport. W tych dziedzinach Kozy i Pacanów dostrzegły potencjał do wymiany doświadczeń, organizacji wydarzeń i wzajemnego wsparcia. Przedstawiciele gmin rozmawiali o wspólnej promocji regionalnych tradycji (np. ludowych przyśpiewek, strojów, legend), o zachęcaniu turystów do odwiedzania obu miejsc przy okazji lokalnych imprez, a nawet o stworzeniu wspólnej marki lub hasła, które mogłoby promować ich partnerstwo na całą Polskę. Kulminacja starań nastąpiła wczesnym latem 2025 roku, kiedy to zaplanowano uroczyste podpisanie porozumienia podczas dużego wydarzenia w Pacanowie.
Dni Kóz i 700-lecie – bajkowe spotkanie Koziołka Matołka i Kózki Marcelinki
Dni Kóz 2025, połączone z obchodami 700-lecia wsi Kozy oraz Dniami Powiatu Bielskiego, odbiły się szerokim echem w regionie. Był to czas pełen wydarzeń kulturalnych, muzycznych i jubileuszowych wzruszeń.
Wśród gości nie mogło zabraknąć naszych przyjaciół z Pacanowa, którzy przygotowali stoisko tętniące prawdziwie bajkową atmosferą. Po raz pierwszy mieszkańcom Kóz zaprezentował się Koziołek Matołek, który wraz z Kózką Marcelinką wziął udział w Paradzie Jubileuszowej. Dla obu maskotek był to wyjątkowy debiut – i od razu skradły serca uczestników wydarzenia.
Przez cały dzień można było spotkać bajkową parę, zrobić pamiątkowe zdjęcie i poczuć, że świat znany z książek i legend naprawdę ożył w naszej miejscowości.
Koziołek Matołek doskonale odnalazł się w Kozach. A to spotkanie tylko potwierdziło, że nasza współpraca z Pacanowem ma w sobie coś naprawdę magicznego.
Uroczyste podpisanie porozumienia w Pacanowie (czerwiec 2025)
29 czerwca 2025 r. Pacanów gościł delegację z Gminy Kozy na wyjątkowej uroczystości przypieczętowującej współpracę. Tego dnia w Pacanowie odbywał się ogólnopolski konkurs folklorystyczny „Śpiewaj i tańcz na ludowo”, gromadzący zespoły ludowe z całej Polski. Impreza stanowiła doskonałą oprawę dla wydarzeń towarzyszących – w tym dla ceremonii wymiany podpisanych uchwał o partnerstwie. Gminę Kozy reprezentowali m.in. Zastępca Wójta Marcin Lasek oraz Wiceprzewodniczący Rady Gminy Mateusz Sołczykiewicz, zaś gospodarzy – Burmistrz Krzysztof Eliasz wraz z przewodniczącym Rady i radnymi Pacanowa. Kozy przygotowały na festiwal barwne stoisko promocyjne, na którym zaprezentowano materiały o naszej gminie – foldery turystyczne, informacje o historii Kóz, lokalne produkty. Stoisko cieszyło się dużym zainteresowaniem mieszkańców Pacanowa i przyjezdnych gości.
Nie mogło zabraknąć także najbardziej rozpoznawalnej przedstawicielki Kóz – sympatycznej maskotki kózki Marcelinki, która i tym razem towarzyszyła naszej delegacji. Marcelinka od razu stała się gwiazdą wydarzenia, przyciągając uwagę dzieci i dorosłych, pozując do zdjęć i rozdając uśmiechy. Co więcej, na scenie pojawił się również dobrze znany gospodarzom Koziołek Matołek – można więc powiedzieć, że doszło do symbolicznego ponownego spotkania obu bajkowych „kuzynek” (koziołka i kózki) reprezentujących partnerskie gminy. W radosnej, ludowej atmosferze, przy dźwiękach kapel i śpiewie zespołów, nastąpił długo wyczekiwany moment.
Uroczysta wymiana dokumentów partnerstwa na scenie w Pacanowie (29 czerwca 2025). Obecni przedstawiciele władz Kóz i Pacanowa potwierdzili wolę współpracy w takich obszarach jak kultura, edukacja, turystyka i sport. Towarzyszyły im maskotki: kózka Marcelinka z Kóz oraz Koziołek Matołek z Pacanowa.
Podczas festiwalowego koncertu, przed zgromadzoną publicznością, obie strony symbolicznie wymieniły się podpisanymi uchwałami. Wójt (reprezentowany przez zastępcę) i Burmistrz uroczyście podpisali dokumenty porozumienia, które następnie uniesiono w geście przyjaźni. Te dokumenty – będące efektem wcześniejszych uchwał rad gmin – stanowią formalny fundament przyszłych wspólnych działań na polu edukacji, kultury, sportu oraz wzajemnej wymiany samorządowej. Jak podkreślono w treści uchwał, wyrażona została wola umacniania i rozwoju przyjaznych stosunków między gminami oraz realizacji szeregu inicjatyw ku obopólnemu pożytkowi mieszkańców.
Ta uroczystość pokazała, że partnerstwo między samorządami może być czymś więcej niż formalnością – może stać się barwnym świętem jednoczącym dwie odległe geograficznie społeczności. Jak zauważyli organizatorzy, takie partnerstwo sprzyja rozwojowi lokalnych społeczności i promowaniu ludowych tradycji. Kozy i Pacanów udowodniły, że łącząc siły można skutecznie promować swoją historię i kulturę, a przy okazji dobrze się bawić.
Znaczenie współpracy i plany na przyszłość
Zawarte partnerstwo ma zarówno symboliczne, jak i praktyczne znaczenie. Symbolicznie – zamyka ono pewną klamrą literacką historię o Koziołku Matołku. Pacanów, znany jako bajkowa stolica Polski, zyskał ogólnopolską sławę dzięki postaci sprytnego koziołka, a motyw „kóz” idealnie wpisuje się w tożsamość Gminy Kozy. Teraz te dwa miejsca połączyła realna współpraca, która pokazuje, że literacka legenda może przerodzić się w rzeczywistość – w postaci przyjaźni między samorządami. Mieszkańcy z humorem przyjęli fakt, że powiedzenie „W Pacanowie kozy kują” nabrało nowego znaczenia, bo oto Kozy i Pacanów rzeczywiście „zakuły” nić porozumienia.
Pierwszy rozdział tej historii już za nami. A kolejne rozdziały… cóż, zapewne napisze je samo życie, pod życzliwym patronatem Koziołka Matołka i Kózki Marcelinki. Bo gdy Kozy łączą siły z Pacanowem, możemy być pewni, że czeka nas jeszcze niejedna pozytywna, bajkowa przygoda.
